▸ ÖNYARGI 07 · KRİPTO KÜTÜPHANESİ
Sürü psikolojisi · FOMO
Kalabalığı izlersiniz; çünkü evrim size sayıca çoklukta güvenliği öğretti.
Piyasalarda kalabalık, uçlarda haklı olduğundan daha sık haksızdır. Banerjee (1992) bunun matematiksel modelini (bilgi şelaleleri) kurdu: tek tek rasyonel olan aktörler nasıl topluca irrasyonel sonuçlar doğurabilir. Kriptoda bu etkinin sosyal medyayla büyütülmesi, tek başına en pahalı duygudur.
Kriptoda nasıl görünür
- Bir coin X'te trend olduğu için alırsınız. 'Herkes konuşuyorsa bir şey vardır.' Bu mantık tepede zirve yapar.
- Takip ettiğiniz bir yatırımcının pozisyonunu aynalarsınız: aynı coin, aynı an, neden girdiğine ya da nasıl çıkacağına dair hiçbir anlayış yok. Varlığı değil, o kişinin özgüvenini satın aldınız.
- Dipte, çevreniz teslim olduğu için siz de teslim olursunuz. Anlatı 'bu yapısal', 'bu sefer farklı', 'bu sondur' diye kayar. Nadiren öyledir.
- Sonuçta gerekçeniz 'herkes alıyor' ya da 'herkes satıyor'dur. Bu, adı konmuş sürü davranışıdır.
Karşı hamleler
- Sürü davranışını fark ettiğinizde (kendinizde ya da başkalarında) bu, hızlanmanın değil yavaşlamanın sinyalidir.
- Bir işlem için tek argümanınız 'başkaları alıyor' ise işlemi atlayın. Kalabalık olmadan da ayakta kalan bir tez kurun.
- X'te geçirdiğiniz süreyi sabit bir pencereyle sınırlayın. Kripto Twitter'ı, gerçekle neredeyse hiç örtüşmeyen bir aciliyet yaratır.
- Karşıt düşünce deneyini yapın: takip ettiğim kimse bu pozisyonda olmasaydı yine de ister miydim? Cevap hayırsa pozisyon ödünç inanca dayanıyordur.
Bilmeye değer
Sürü davranışı, ihtiyat gibi hisseder ('yalnız ben değilim') ama aslında düşünmeyi dışarıya devretmektir. Çözüm, sırf olsun diye karşıt olmak değildir; işlemi tek başına, sessiz bir odada, akışınız olmadan savunabilmektir. Savunabiliyorsanız kalabalığın sonradan katılması ikramiyedir. Savunamıyorsanız kalabalığın sonradan ayrılması felakettir.
Akademik kaynak
Banerjee (1992). A Simple Model of Herd Behavior. Quarterly Journal of Economics, 107(3), 797–817.
İlgili önyargılar
Yakınlık önyargısı
Son olayları, istatistiksel önemlerinin gerektirdiğinden çok daha fazla ağırlıklandırırsınız.
Aşırı özgüven
Tahminlerinizin ne kadar isabetli olduğunu sistematik olarak abartırsınız.
Bu sekizden hangisi senin kararlarını yönetiyor?
Önyargı testini çöz ↗
İçerik eğitim ve bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Sinyal ya da al-sat önerisi vermez. Kripto varlıklar yüksek risklidir. ← Tüm önyargılar