Bir yatırımcının uzun vadeli başarısı, kazanan işlemlerinin sayısından çok, her bir işlemde aldığı riskin karşılığında ne kadar kazanç hedeflediği ile belirlenir. İşte bu dengeyi tek bir sayıya indirgeyen kavram risk-reward oranı (RR), yani risk-getiri oranıdır.

Tanım — Risk-Reward (RR) Nedir?

Risk-reward oranı, bir işlemin potansiyel kazancının potansiyel kaybına oranıdır:

RR = (Hedef Fiyat − Giriş Fiyatı) / (Giriş Fiyatı − Stop Seviyesi)

İşleme girmeden önce üç fiyat bilinir: giriş, stop (zarar kes) ve hedef (kâr al). Bu üç nokta, işlemin "matematiksel kimliğini" oluşturur.

Sayısal örnek: TUPRS hissesi 100 TL'den alındı. Stop 95 TL, hedef 115 TL olsun.

• Risk: 100 − 95 = 5 TL
• Potansiyel kazanç: 115 − 100 = 15 TL
• RR = 15 / 5 = 3

Bu işlem 1:3 RR ile açılmıştır. Risk edilen 1 birim karşılığında 3 birim kazanç hedeflenir.

Neden Win Rate'ten ÖNEMLİ

Bireysel yatırımcıların büyük çoğunluğu kendi performansını "kazandığım işlemlerin yüzdesi" üzerinden değerlendirir. Asıl ölçü, beklenen değerdir (expected value, EV):

EV = (Win Rate × Ortalama Kazanç) − ((1 − Win Rate) × Ortalama Kayıp)

Örnek 1 — Yüksek win rate, düşük RR:

%80 kazanan, ama her kazancı 1R her kaybı 4R:

EV = (0.80 × 1) − (0.20 × 4) = 0.80 − 0.80 = 0

Yıl sonu sıfır. Komisyon ile negatif.

Örnek 2 — Düşük win rate, yüksek RR:

%35 kazanan, her kazancı 3R her kaybı 1R:

EV = (0.35 × 3) − (0.65 × 1) = 1.05 − 0.65 = +0.40R

Her işlemde ortalama 0.40R kâr. 100 işlem ≈ +40R.

Trader'ın asıl performans göstergesi RR ile win rate'in çarpımıdır, tek başına biri değil.

1:2 Eşiği — Neden Bu Sayı?

Çoğu retail trader %40-55 win rate elde eder. Pozitif EV için RR ≥ 1:2 gerekir.

• 1:1 RR: %50'nin üzerinde win rate zorunludur; komisyon dahil edildiğinde %55+ olur. Sürdürülemez.
• 1:1.5 RR: %40 win rate gerekir. Hata payı dar.
• 1:2 RR: %35 win rate yeter. Üç işlemden biri kazansa bile sistem kâr üretir.
• 1:3 ve üzeri: %25 win rate ile pozitif EV. Trend takip sistemleri burada çalışır.

1:1 altı oranlar, kaldıraçsız spot işlemde dahi uzun vadede negatif EV üretir.

RR Belirleme — Pratik Adımlar

RR'yi doğru hesaplamak için sırayı tersinden kurmamak gerekir.

1. Stop seviyesini önce belirle. Teknik (son swing low, kanal alt çizgisi), volatilite bazlı (1.5 × ATR), ya da sabit yüzde (%2 hareket).
2. Hedefi nesnel bir referansa bağla. Önceki direnç, Fibonacci uzantısı, önceki swing high, R-multiple.
3. RR'yi hesapla ve karar ver. 1:2 altıysa işlemi atla.

Sırayı ters çevirmek — önce hedef sonra stop — RR'yi yapay iyileştirir ama sistem başarısını düşürür.

RR ve Pozisyon Büyüklüğü İlişkisi

RR tek başına karar değildir. Pozisyon büyüklüğü ile birlikte değerlendirilir. Pratik yaklaşım: işlem başına portföyün %1-2'sini risk et.

Sayısal örnek: 500.000 TL portföy, %1 risk = 5.000 TL.

THYAO 300 TL'den alınacak, stop 285 TL. Hisse başına risk: 15 TL.

Maksimum pozisyon: 5.000 / 15 = 333 hisse ≈ 99.900 TL'lik THYAO.

Bu yaklaşımla 1:3 RR doğru çıktığında 15.000 TL kâr, yanlış çıktığında 5.000 TL zarar. Portföy ölçeklenir.

Yaygın Yanılgılar

"RR 1:1.5 yeterli." TR'de BSMV + komisyon + spread + slipaj effective RR'i 1:1.3'e indirir. %50 win baskısı, sürdürülemez.

"Stop'u geniş tutup RR'i yapay şişirmek." Stop 30 TL aşağı, hedef 90 TL yukarı → 1:3 görünür ama gerçek dünyada fiyatın stop'a gitme olasılığı çok yüksek.

"Hedef = stop'un 2 katı uzakta rastgele rakam." Teknik gerekçe olmadan o RR sayısı boştur.

"Trailing stop ile RR'i artırıyorum." Trailing stop, risk yönetimi aracıdır; başlangıç RR'sini değiştirmez.

"RR'yi backtest etmedim ama mantıklı görünüyor." Test edilmedikçe sübjektif kalır.

Win Rate × RR İlişki Tablosu

Win Rate	Minimum Kârlı RR
%30	1:2.5
%35	1:2.0
%40	1:1.5
%50	1:1.0
%60	1:0.7
%70	1:0.4

Gerçekçi planlama bandı: %35-50 win rate + 1:1.5 ile 1:3 RR.

BIST + FX + Kripto için RR Pratiği

BIST: Komisyon (%0.1-0.2) + BSMV (%5) + spread + T+2 → effective RR teorik RR'den %10-15 düşük. Hedef başlangıçta cömert tutulmalı.

FX: Majör pariteler dar spread (0.5-1 pip), egzotikler (USDTRY, USDZAR) 30-100 pip. EM paritelerde spread mutlaka hesaba dahil.

Kripto: BTC/ETH'de RR sağlıklı. Meme coin'de RR hesabı yapılamaz; beklenen değer negatiftir, volatilite gizler.

Tarihsel Örnekler

Paul Tudor Jones, Stanley Druckenmiller gibi profesyonel piyasa katılımcıları düşük-orta win rate ile yüksek RR üzerinden kâr üretmiştir. "Doğru tahmin etmenin" değil, "doğru çıktığında çok kazanıp yanlış çıktığında az kaybetmenin" mimarisini kurmuşlardır.

RR vs Buy-and-Hold

Uzun vadeli buy-and-hold'da formel RR yoktur — "uzun vadede pozitif EV" varsayımı çalışır. Kısa-orta vadeli trader için RR olmadan başarı şans işidir; her giriş-çıkış kendi başına bir karar birimidir.

İlgili Kavramlar

• Expected Value (Beklenen Değer): RR × win rate'in birleşik çıktısı.
• Kelly Criterion: Optimal pozisyon büyüklüğünü formülize eder.
• Maximum Drawdown: Düşük win rate / yüksek RR'li sistemler psikolojik olarak zorlayıcıdır.
• Reward-to-Risk Ratio: Aynı kavramın alternatif yazımı (3:1 veya 1:3 konvansiyona göre değişir).

---

Risk-reward oranı yatırımın sayısal temelidir. RR'ye değil, RR × win rate çarpımına odaklanan yatırımcı uzun vadede sisteminin matematiksel tutarlılığına yaslanır.

▸ Not: Bu sayfa eğitim ve araştırma amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi içermez. Anlatılan kavram veya stratejilerin geçmiş performansı, gelecek için garanti vermez.