Tanım

Momentum, finansal piyasalarda son zamanlarda iyi (kötü) getiri veren varlıkların yakın gelecekte de göreceli olarak iyi (kötü) getiri verme eğilimini ifade eder. Bu, ortalamaya dönüş (mean reversion) hipoteziyle çelişen bir gözlemdir ve "neden kazananları kazanmaya, kaybedenleri kaybetmeye devam ediyor" sorusunun cevabıdır.

Akademik temel

İlk akademik kanıt Jegadeesh & Titman (1993) çalışmasından gelir: ABD borsasında son 3-12 aylık getirisi en yüksek olan hisseleri 3-12 ay tutan stratejiler, riskten arındırılmış olarak pozitif getiri üretiyordu. Bu bulgu, Fama & French'in 1993'teki üç-faktör modeline 1996'da momentum faktörünü (Carhart) eklemelerine yol açtı.

Momentum, son 30 yılda dünyanın hemen her borsasında — gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan piyasalar, hatta emtia ve döviz piyasaları — istatistiksel olarak anlamlı bulundu.

Neden çalışıyor?

Üç temel hipotez var:

1. Davranışsal: Yatırımcı underreaction — yeni bilgiyi tamamen fiyata yansıtması zaman alır. Overconfidence + herding — pozitif haber alındığında alımlar devam eder.
2. Risk-bazlı: Momentum, görünmez bir risk faktörünün getirisi olabilir. Ancak ampirik olarak Sharpe oranı yüksek ve riski açıklamak zor.
3. Yapısal: Indeks rebalansı, kazanan hisselere mekanik fon akışı, analist tavsiye güncellemeleri.

Tipik formülasyon

• Cross-sectional momentum: Tüm hisseleri son N ayda getirilerine göre sırala; en üstteki K hisseyi al, en alttaki K hisseyi sat (long-short) veya sadece üsttekileri tut (long-only).
• Time-series momentum: Her hisseyi kendi geçmiş trendine bak. Trend pozitif → tut; negatif → cash.

Tipik lookback periyodu: 3-12 ay. Çok kısa (<1 ay) mean-reversion'a yakalanır, çok uzun (>2 yıl) momentum yerine değer faktörüne kayar.

Riskler — "Momentum Crash"

Momentum'un en bilinen zayıflığı kriz dönüşlerinde yaşanır. 2009 Mart-Mayıs, 2020 Mart-Nisan gibi V-şeklinde toparlanmalarda, momentum stratejisi "düşen bıçağı tutmamış" olduğu için yükselişi kaçırır. Bu dönemlerde 3-6 ay içinde stratejinin yıllık getirisinin önemli kısmı erir.

Bunu yumuşatmanın yolları: - Volatility scaling: Yüksek volatilitede pozisyonu küçült - Risk-on/risk-off filter: Genel piyasa trend negatifken stratejiyi kapat - Mevsimsellik: Bazı momentum stratejileri Ocak ayında zayıflar (vergi etkileri)

BIST'te momentum

BIST için akademik çalışmalar (örn. Ülkü & Karpoff, 2011) yüksek momentum primi raporlamıştır — gelişmekte olan piyasalarda yatırımcı duygusu daha güçlü olduğu için momentum daha güçlüdür. Ama dikkat: - BIST 30'da yalnız 30 hisse var, top 5 seçimi konsantrasyon riski yaratır - Yüksek volatilite/devalüasyon dönemlerinde tüm cross-sectional faktörler zayıflar - İşlem maliyeti TR'de daha yüksek (BSMV, vb.)

Pratik uygulama notları

Momentum'u kendi başınıza uygulamak isterseniz: - Aylık rebalance yeterli, daha sık gereksiz - Top 5-10 hisse tipik konsantrasyon - Eşit ağırlık çoğu zaman market-cap ağırlığından iyi sonuç verir - Trailing stop kullanmayın momentum stratejisinde — kuralı bozar - Maliyet hesabını ekleyin — backtest'inizde slipaj + komisyon dahil olsun

İlgili kavramlar

• Carhart 4-faktör model: Piyasa, büyüklük, değer, momentum
• AQR Capital: Momentum'u en sistemli uygulayan kurumsal fonlardan
• Reversal: Çok kısa vadeli (1 hafta - 1 ay) momentum tersine döner — bu mean reversion'dur.

▸ Not: Bu sayfa eğitim ve araştırma amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi içermez. Anlatılan kavram veya stratejilerin geçmiş performansı, gelecek için garanti vermez.