Veri çöplüğünden anlam çıkarmak

Bloomberg ekranında her gün düzinelerce ekonomik veri yayılır: PMI, ISM, Beige Book, NFP, JOLTS, CPI, PCE, Retail Sales... Yeni başlayan yatırımcı bunalır. Doğru: hepsini takip etmek gereksiz, sadece bir kısmı kararları etkiler.

Bu rehber, kategoriye göre gerçekten önemli olanları ayırıyor.

Türkiye için — en kritik 6 gösterge

1. TÜFE Yıllık Değişim (TP.FE.OKTG01)

• Açıklanma: Ayın 3'ünde (TÜİK)
• Neden önemli: TCMB politikasının temel girdisi, kur baskısının ana sebebi
• Yorumlama:
• %5+ üzeri = anormal yüksek (gelişmekte olan ülke standardında)
• %20+ üzeri = kriz seviyesi
• Manşet ve çekirdek B arasındaki fark kritik — manşet düşse de çekirdek inatçıysa enflasyon "yapışkan"

2. Çekirdek TÜFE (B grubu — TP.FE.OKTG02)

• Volatil bileşenleri (enerji, gıda) çıkarır
• TCMB için bu daha önemlidir manşet TÜFE'den
• Manşet düşse de çekirdek yüksekse para politikası gevşemez

3. ÜFE Yıllık (TP.FG.J0)

• Üreticinin maliyet baskısı
• ÜFE yüksek + TÜFE düşük → şirket marjları sıkışıyor → ileride TÜFE yukarı
• ÜFE-TÜFE makası önemli erken uyarı sinyali

4. Cari İşlemler Dengesi

• Aylık, ay sonundan ~6 hafta sonra açıklanır
• Negatif → dış finansman ihtiyacı → TL baskı
• Yıllık ~%-5 GSYİH üstü → kırılganlık eşiği

5. İşsizlik Oranı

• Aylık, ~6 hafta gecikme
• Yüksek seviye → tüketim daralır → enflasyon sınırlı (geçici tesir)
• Mevsim ayarlı versiyon (TÜİK yayınlar) takip edilmeli

6. TCMB Politika Faizi (TP.AOFOD)

• TCMB'nin temel araç fiyatı
• Reel faiz = Politika faizi − TÜFE Y/Y → negatifse kur baskısı şart
• Politika kararları aylık (genelde Perşembe öğleden sonra)

Önemli ama bu listede olmayanlar

• PMI: Önemli ama TR'de S&P Global özel veri (paralı). Sanayi üretim endeksi yerine geçer.
• Sanayi üretim: Aylık, gecikmeli, döngü göstergesi olarak güzel ama anlık piyasa hareketi etkisi düşük.
• Konut: Lokal etki — borsa hisseleri için ikincil.

ABD için — en kritik 6 gösterge

1. Tarım Dışı İstihdam (NFP)

• Her ayın ilk Cuma'sı, 14:30 TSI
• Fed kararlarını şekillendiren #1 veri
• "Beklenti vs. Gerçek" sapması anlık büyük market hareketi yaratır
• Önemli alt göstergeler: ortalama saatlik kazanç (ücret enflasyonu), katılım oranı

2. Fed Politika Faizi (FOMC kararı)

• FOMC toplantıları yılda 8 kez
• Karar metni ve Powell basın toplantısı kritik
• "Dot plot" (FOMC üyelerinin faiz beklentileri) piyasa fiyatlamasını yönlendirir

3. CPI / Çekirdek CPI

• Aylık ortasında (~10-15) yayınlanır
• ABD'de "core" = enerji + gıda çıkarılmış
• 2 yıllık tahvil hassasiyeti çok yüksek

4. PCE / Core PCE

• Fed'in tercih ettiği enflasyon ölçüsü — CPI'dan farklı sepet yapısı
• Ay sonundan ~25 gün sonra
• "Super core PCE" (hizmetler ex housing) Fed'in fokusu son zamanlarda

5. ISM Manufacturing PMI

• Ayın 1'inde (ABD)
• 50 üstü = imalat büyüyor, 50 altı = daralma
• Resesyon erken uyarı — tipik olarak resesyondan 3-6 ay önce 50 altına düşer

6. 10Y-2Y Tahvil Getiri Spread'i (T10Y2Y - FRED)

• Real-time hesaplanır
• Pozitif → normal eğri (büyüme bekleniyor)
• Negatif → ters eğri (resesyon sinyali — son 50 yılda her resesyondan önce oldu)
• Şu an seviyesi her gün yatırım kararını etkiler

Önemli ama 2. lig

• Retail Sales (tüketim canlılığı — aylık, orta etki)
• Initial Jobless Claims (haftalık işsizlik — istihdam erken uyarı)
• VIX (korku endeksi — piyasa stres göstergesi)
• DXY (dolar endeksi — global likidite proxy'si)

Uluslararası — gözlem listesi

• Çin PMI (resmi + Caixin): Küresel emtia talebi
• Almanya IFO: AB ekonomisinin termometresi
• Brent / WTI Petrol: TR cari denge için kritik
• EM döviz endeksleri: TR'nin EM grup içindeki rölatif pozisyonu

Pratik takvim — hangi gün neye bakmak?

• Pazartesi: Hafta öncesi planı, eski hafta sonrası verilerinin sindirim
• Salı: ISM Hizmetler (ABD), TR borsa pratiği
• Çarşamba: Fed kararı (varsa), FOMC tutanakları, ABD Retail Sales
• Perşembe: Initial Claims (ABD), TCMB kararı (Türkiye)
• Cuma: NFP (ay başı), TR aylık veri akışı

Veri sürprizleri = market hareketi

Borsa, beklenmedik veriden hareket eder, beklenen veriden değil. Beklenti vs gerçek farkı kritik. Örneğin:

NFP beklenti +200K, gerçek +350K → "sıcak istihdam" → Fed daha şahin → tahvil getirisi yükselir → dolar güçlenir → EM döviz baskı altında → BIST açılışta düşebilir

Beklentileri öğrenmek için: investing.com economic calendar (TR sürümü mevcut) veya Bloomberg Economic Calendar (premium).

Bu siteden takip

Bu sitedeki TR Makro ve ABD Makro (FRED) raporlarında bu göstergelerin çoğu güncel olarak yayınlanır, dönemsel değişim ve forecast bandları ile birlikte.

İleride economic calendar (yaklaşan açıklamalar) widget'i eklenecek.

Akademik kaynak

• Yardeni, Edward — "Predicting the Markets" (sektör/makro ilişkileri için klasik referans)
• FRED Education Resources (https://research.stlouisfed.org/education) — ücretsiz
• IMF Articles IV reports — TR için bağlam

▸ Not: Bu sayfa eğitim ve araştırma amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi içermez. Anlatılan kavram veya stratejilerin geçmiş performansı, gelecek için garanti vermez.