Tanım

Bollinger Bands (BB), John Bollinger tarafından 1980'lerin başında geliştirilmiş popüler bir teknik analiz aracıdır. Üç çizgiden oluşur:

• Orta bant: 20 günlük basit hareketli ortalama (MA20)
• Üst bant: MA20 + 2 standart sapma
• Alt bant: MA20 − 2 standart sapma

İstatistiksel olarak, varsayım altında fiyatın %95'i bu iki bant arasında kalması beklenir (normal dağılım kabul edilirse — gerçek piyasalar daha şişman kuyruklu olduğu için bu yaklaşıktır).

Üretim ve formül

MA20 = son 20 günün kapanış ortalaması
σ20  = son 20 günün kapanış standart sapması

Üst bant = MA20 + 2·σ20
Alt bant = MA20 − 2·σ20

Standart parametreler: 20 gün, 2 std. Bazen 10 günlük EMA + 1.5 std veya 50 gün + 2.5 std varyantları kullanılır.

Yorumlama

Klasik yorumlar:

1. Bant daralması (Squeeze): Bantlar birbirine yaklaşır → düşük volatilite → büyük bir hareket yakın (yön belirsiz).
2. Bant genişlemesi: Volatilite arttı → trend güçleniyor olabilir.
3. Üst banta dokunma: "Aşırı alım" sinyali — trend piyasalarında değil, yatay piyasalarda anlamlı.
4. Alt banta dokunma: "Aşırı satım" sinyali — aynı uyarı geçerli.
5. Bandı kırma: Bant üstünde/altında kapanış çok güçlü bir sinyal — fiyat normal aralığın dışında.

En büyük hata: BB sinyal değildir, çerçevedir

İnsanlar tipik olarak şunu yapar: "Üst bant geçildi, sat." Çoğu zaman yanlıştır.

Doğru: BB volatilite çerçevesidir. "Üst bant geçildi" demek "fiyat son 20 günün normalinden çok uzaklaştı" demektir; bu yeni bir trendin başlangıcı veya geçici aşırı tepki olabilir. Ek doğrulama (RSI, hacim, makro) olmadan BB tek başına alım-satım sinyali değildir.

BB kullanımının iyi yolları

1. Mean reversion (yatay piyasalarda): - Üst bant + RSI > 70 → kısa vadeli düzeltme olası → mevcut pozisyonu küçült - Alt bant + RSI < 30 → kısa vadeli tepki olası → uygunsa pozisyon aç

2. Trend takibi (trendli piyasalarda): - Sürekli üst banda yapışan fiyat → güçlü uptrend (sat sinyali değil!) - Orta banta gelene kadar tut

3. Squeeze breakout: - Bantlar tarihsel olarak dar → büyük hareket için "sıkışma" - Hacim artışı + bant kırılması → momentum başlangıcı

Bollinger Band Width (BBW)

Volatiliteyi sayısal olarak izlemek için:

BBW = (Üst bant − Alt bant) / Orta bant

BBW tarihsel düşüklerinde "squeeze" sinyali. BBW yüksek seviyeleri trendin olgunlaştığını gösterir.

BIST'te BB

BIST 30'da BB tarihsel olarak: - Yüksek volatilite (TR makro şokları) nedeniyle bantlar genellikle geniş - Üst banta sık dokunmalar trend dönemlerinde norm - Daralan bant + makro açıklama yaklaşması (TCMB toplantısı, TÜFE) sık bir setup

BB'in dezavantajları

• Tek parametreli değil — gerçek volatilite yapısı 20g'de yakalanmıyor olabilir
• Lag: Standart sapma geçmişten hesaplandığı için tepki gecikmeli
• Distribuasyon varsayımı: 2σ %95 sadece normal dağılımda; gerçek piyasalarda outlier'lar fazla
• Subjektif yorum: "Bandı yedi" mi "kırdı" mı tartışmalı

Pratik özet

İlgili kavramlar

• Keltner Channels: Std dev yerine ATR (Average True Range) kullanır
• Donchian Channels: Volatiliteden bağımsız, sadece N-gün high/low
• Z-score: BB'in skaler hali — fiyat MA'dan kaç std uzakta

▸ Not: Bu sayfa eğitim ve araştırma amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi içermez. Anlatılan kavram veya stratejilerin geçmiş performansı, gelecek için garanti vermez.